Teren Suwalszczyzny
równomiernie pokrywają szlaki piesze, wyznaczone i utrzymywane
przez oddział suwalski PTTK, które w zasadzie nie omijają
żadnej atrakcji regionu. Zdecydowana większość z nich
nadaje się do pokonywania rowerem, a zimą nartami. Według
przyjętych klasyfikacji dzielą się one na szlaki o znaczeniu
ogólnopolskim, regionalnym oraz lokalnym.
Szlak międzynarodowy
E-11 Europejski Dalekobieżny Szlak Pieszy z Europy Zachodniej
(z Amsterdamu przez góry Harzu, Brandenburgię, Pomorze,
Mazury) do Rygi. Szlak wytyczony na terenie Polski przez
PTTK i uzgodniony z Europejskim Związkiem Wędrownictwa;
oznakowanie w terenie nie ma jednolitego koloru, gdyż
szlak wykorzystuje kolorystykę oznakowania szlaków lokalnych,
ale zawsze na kolorowym pasku musi być symbol E - 11.
Fragment suwalski:
szlakiem żółtym (Krzywe - Żytkiejmy) na odcinku
od Pobłędzia [Rakówka] do Dziadówka, czerwonym do Łopuchowi
(Prudziszki - Dziadówek), czarnym do jeziora Kamenduł,
zielonym (Suwałki - Rutka-Tartak) od Udziejka przez
Górę Zamkową, Jeleniewo, Prudziszki do Studzienicznego,
czarnym (Stary Folwark - Studzieniczne) przez Osinki,
Jez. Gałęziste do Starego Folwarku, zielonym (okołowigierski
im. Antoniego Patli Stary Folwark - Stary Folwark) przez
Magdalenowo, Wigry, Mikołajewo do Uroczyska Węgzał,
niebieskim (Uroczysko Węgzał - Sejny) przez Wysoki Most,
Karolin, Wierśnie do Gib, czerwonym (Jastrzębna PKP
- Sejny - Rakówek) przez rez. "Tobolinka",
Zelwę, obok rez. "Kukle" i "Łempis",
Berżniki do Dworczyska, czarnym (Dworczysko - Ogrodniki)
przez Sztabinki, Krasnogrudę i Dusznicę do przejścia
granicznego Ogrodniki.
Szlaki ogólnopolskie
Trasa: Przystanek PKP Jastrzębna - Jastrzębna I - Hruskie
- Wilkownia - Podwołkuszne -Krasne -Żabickie - Ur. Młynek
- Lubinowo - Gruszki - Śluza Tartak - Rygol - Brożane
- Ur. Wielki Bór - Giby - Rez. "Tobolinka"
- Zelwa - Rez."Kukle" - Zamieciny - Berżniki
- Półkoty -Sztabinki - Zaleskie - Sejny - Babańce -
Klejwy - Żwikiele - os. Teklinowo - Smolany - Sejwy
- Szlinokiemie - Puńsk - Szołtany - Zaboryszki - Dębniak
- Fornetka - Becejły - Krzywólka - Wygorzel -Wierzbiszki
- Rutka-Tartak - Potopy -Marianka - Poplin - Soliny
- Sześciowłóki - Okliny - Mauda - Rakówek (opuszczenie
terytorium Suwalszczyzny na 177,9 km) -[Pobłędzie -
Maciejowięta - Stańczyki - Błąkały - Gołdap].
Szlak gigant 210 km długości, biegnący wzdłuż granic
Rzeczypospolitej Polskiej, wiążący Kotlinę Biebrzańską
z puszczańską Równiną Augustowską, morenami sejneńskimi
i dalej przez północną Suwalszczyznę (m.in. Dolinę Rowelską)
dążącego przez Puszczę Romincką do Gołdapi. Możliwość
noclegów na polach namiotowych i kwaterach agroturystycznych
w Wilkowni, Gruszkach, w strefie Kanału Augustowskiego,
okolicach Gib, Sejn (schronisko PTSM), Puńsk (schronisko
młodzieżowe), Becejłach, Rutce-Tartaku, kwater agroturystycznych
i pensjonatów w okolicach Wiżajn. Mamy okazję poznania
fragmentu pięknego Kanału Augustowskiego i rzek puszczańskich,
jezior gibiańskich, berżnickich i sejneńskich, ciekawego
tworu geologicznego "ozu berżnickiego", interesujących
miejsc kulturowych (reliktów staroobrzędowców i możliwość
poznania kultury litewskiej), cennych zabytków (Sejny,
Smolany), cmentarzy, obiektów budownictwa ludowego,
moren w Szołtanach, Gór Sudawskich, fascynujących dolin
Rowelskiej i Marianki, jezior u źródeł Czarnej Hańczy,
już na Mazurach Garbatych sławnych mostów w Stańczykach.
Do punktu początkowego można dojść szlakiem zielonym
Augustów - Lipsk.
Trasa: Augustów Klonownica - Goła Zośka - Szczebra -
Uroczysko Młynisko - Uroczysko Święte Miejsce - Jaśki
- Dowspuda - Raczki - Małe Raczki - Kotowina - Sadłowina
- Nowa Wieś - Bakałarzewo - Matłak - Garbas - Filipów
- Wólka - Rospuda - Huta - Czarne - Białe Jeziorki -71,3
km - [Czarne Pruskie - Kociołki - Pluszkiejmy].Cały
szlak ma długość 82,8 km.
Szlak przedstawiający uroki doliny Rospudy. Schroniska
PTSM znajdują się w Raczkach, Bakałarzewie, Pluszkiejmach,
trochę leśnych pól biwakowych, kwatery agroturystyczne,
dobre zaopatrzenie po drodze. Początkowo przebiega zachodnią
rubieżą Puszczy Augustowskiej, później w terenie otwartym
górzystym Pojezierza Zachodniosuwalskiego, z widokami
na malownicze jeziora Bolesty, Sumowo, Siekierowo, Garbaś,
Długie, Kamienne, Rospuda, Czarne, w końcowym etapie
przechodzi się przez fragment Mazur Garbatych. Możliwość
poznania ciekawych zabytków w Dowspudzie, Raczkach (w
pierwszych dwóch miejscowościach o dużej randze artystycznej,
związanych z działalnością hr. Ludwika Michała Paca),
Bakałarzewie, Filipowie (tu też ciekawe wątki religijne
- tradycje działalności arian, a w XX wieku - mariawitów)
oraz pozostałości fortyfikacji tzw. linii Kocha.
Szlaki regionalne
Trasa: Suwałki - Okuniowiec - Osinki - Szwajcaria -
Studzieniczne - Rezerwat "Cmentarzysko Jaćwingów"
- Prudziszki - Czerwone Bagno - Krzemianka - Jeleniewo
- Kazimierówka - Jeglówek - Góra Zamkowa w Szurpiłach
- Udziejek Górny - Udziejek Dolny - młyn Jaczno - Smolniki
- Jodoziory - Postawele - Rutka-Tartak.
Bardzo atrakcyjny szlak pozwalający poznać piękną rzeźbę
młodoglacjalną najpierw w okolicy Suwałk, a następnie
Bramy Jeleniewskiej i Zagłębienia Szeszupy. Po drodze
zabytki pojaćwieskie i przedjaćwieskie (mogiły kurhanowe,
grodziska), malownicze jeziora Okuniowiec, Szurpiły,
Jeglówek, Tchliczysko, Udziejek, Kamenduł, Jaczno, Czarne,
Białe, Pobondzie oraz wspaniała Dolinę Rowelska, zabytki
budownictwa drewnianego (kościół w Jeleniewie).
Trasa: Augustów - Rezerwat "Jezioro Kalejty"
- Strękowizna - Uroczysko Powstańce - jezioro Busznica
- Danowskie - jezioro Blizno - gajówka Czerwony Krzyż
- Tobołowo - Sarnetki -Tobołowo - Tartaczysko - Frącki
- Okółek - Dworczysko - Brożane - Rygol.
Szlak wiąże Augustów ze szlakami wigierskimi (czerwonym,
niebieskim). Prowadzi wzdłuż jezior augustowskich Białego
Krechowieckiego, Długiego (Kalejty), Busznicy, Blizna,
Blizenka, Tobołowa, Brożanego, Płaskiego, rzeki Blizny,
przez dział Wisły i Niemna do doliny Czarnej Hańczy
wśród pięknych okazów puszczańskich, z polanami wsi
tzw. Boru. Baza noclegowo-gastronomiczna najgęstsza
w początku i na końcu trasy, jednak nad Czarną Hańczą
są pola namiotowe i kwatery agroturystyczne.
Trasa: Augustów - jezioro Sajno - Sajenek - uroczysko
Stara Ruda - pas przeciwpożarowy - ur. Kozi Rynek -
ur. Burakowa Luka - ur. Królowa Woda - Hanus - gajówka
Słoneczna Przyszłość - Borek - Gruszki - śluza Sosnówek
- Mikaszówka.
Szlak puszczańskim matecznikiem dla samotników obcujących
z "żywym tętnem przyrody", zapoznaje z rezerwatami
"Stara Ruda", "Kozi Rynek", "Kuriańskie
Bagno", zaprowadza w pobliże "Starożynu".
Biegnie zrazu północnym brzegiem największego akwenu
augustowskiego - Sajna, potem pomiędzy Jeziorkiem a
Stawem Sajenek, przechodzi przez uroczyska leśne, gdzie
są pamiątki po powstaniu 1863 roku oraz walkach drugiej
wojny światowej, puszczańskie osady z drewnianymi zabudowaniami,
nad zabytkowe śluzy Sosnówek i Mikaszówka.
Trasa: Augustów - Trakt Napoleoński - Wojciech - Studzieniczna
- Stanica Wodna PTTK Swoboda - rezerwat "Stara
Ruda - Kanał Czarnobrodzki - Czarny Bród - jaz Sucha
Rzeczka - jezioro Serwy - Gorczyca - Płaska - jezioro
Pobojne -śluza Paniewo - rezerwat "Perkuć"
- jezioro Mikaszewo - binduga Jazy - Mikaszówka.
Szlak idący wzdłuż najpiękniejszej części Kanału Augustowskiego,
także dawnymi drogami holowniczymi (m.in. Kanała Czarnobrodzkiego),
jezior włączonych do systemu (Białe Krechowieckie, Staw
Wojciechowski, Staw Księdzowski, Studzieniczne, Serwy,
Staw Gorczycki, Orle, Pobojne, Paniewo, Krzywe, Mikaszewo,
przez lasy Puszczy Augustowskiej. Dobrze zagospodarowany.
Trasa: Augustów - Białobrzegi - Gliniski - Świderek
- Gabowe Grądy - Bór -Komaszówka - Huta Sztabińska -
Kopiec - Wrotki - leśnictwo Łubianka - Jaminy - Czarniewo
- Czarny Las -przysiółek Pogorzałe - Kunicha - Sztabin
- Krasnoborki - Wolne - Jasionowo -Krasnybór -Komaszówka
- przystanek PKP Jastrzębna - Jastrzębna I - Jastrzębna
II.- Ostrowie Biebrzańskie - Nowy Lipsk - Lipsk nad
Biebrzą.
Trasa prowadząca głównie północnym obrzeżem Kotliny
Biebrzańskiej i Biebrzańskiego Parku Narodowego. Interesująca
głównie ze względów kulturowych - poznaje się wioski
staroobrzędowców, relikty unitów, ślady drugiej wojny
światowej w postaci żelbetonowych schronów, tradycję
po wielkim reformatorze Karolu hr. Brzostowskim i po
jego dziadzie Joachimie Chreptowiczu, ciekawe ludowe
budownictwo, zabytkowe kościoły w Jaminach, Sztabinie,
Krasnymborze, Lipsku, kapliczki zrębowe, odlewy z Huty
Sztabińskiej. Wzdłuż trasy rozległe widoki doliny Biebrzy.
Trasa: Suwałki - Ur. Białorogi - Biała Woda - Potasznia
- Osowa - Turówka Stara - Taciewo - Gaciska - Jemieliste
- Dębszczyzna - Olszanka - Filipów (32,4 km) - [Wieliczki
78,4 km].
Szlak łączący Suwałki z Doliną Rospudy (Pojezierzem
Zachodniosuwalskim) i dalej z Pojezierzem Ełckim. Prowadzi
od lasu szwajcarskiego, mającego znaczenie martyrologiczne
(miejsce straceń) przez wysoczyznę Białej Wody z bardzo
efektownymi kanionami, nad położone na równinie jeziora
taciewskie do Filipowa, miasta mającego ciekawe tradycje
historyczne, a potem dalej przez Puszczę Borecką na
Pojezierze Mazurskie.
Szlaki lokalne suwalsko-wigierskie
Baza w kwaterach agroturystycznych, schroniskach młodzieżowych
(Błaskowizna, Turtul, Smolniki) skupiona jest głównie
przy Suwalskim Parku Krajobrazowym.
Trasa: Prudziszki - Żywa Woda - Okrągłe - Podwysokie
Jeleniewskie - Rutka - Szeszupka - Wodziłki - Cisówek
- Dzierwany - Dziadówek.
Jedna z najpiękniejszych tras widokowych, łącząca tzw.
Bramę Jeleniewską z moreną czołową tzw. Garbu Krzemieniuchy,
tarasowym obrzeżem pradoliny Czarnej Hańczy, Zagłębieniem
Szeszupy, pasmem moren czołowych, źródliskami krawędzi
pradoliny Szeszupy, ciągiem ozów do źródlisk Czarnej
Hańczy, w dużej mierze przez obszar Suwalskiego Parku
Krajobrazowego i jego otulinę. Na uwagę zasługują relikty
kultury staroobrzędowców we wsi Wodziłki, piękne oczka
polodowcowe, jeziora Linówek i Cisówek.
Trasa: Prudziszki - Suchodoły - Leszczewo - Góra Jesionowa
- Przejma Wielka - Przejma Mała - Ignatówka - Podsumowo
- Gulbieniszki - Góra Cisowa - Udziejek Górny - Wodziłki
- Błaskowizna - Stara Hańcza - Dzierwany - Smolniki.
Jeden z piękniejszych szlaków widokowych prowadzący
od Bramy Jeleniewskiej nad jeziora Szelment Wielki i
Szelment Mały, koło mniejszych akwenów, a stamtąd do
największych atrakcji Suwalskiego Parku Krajobrazowego
(do Góry Cisowej, Wodziłek, jeziora Hańczy, panoramy
jezior Jaczna i Kleszczewickich).
Trasa: Krzywe - Samle Drugie - Samle Pierwsze - Rezerat
"Wiatrołuża II" - Kaletnik - Klonorejść -
Głęboki Rów - Leszczewo - Wołownia - Udryn - Góra Tabaczyzna
- Smolniki - Ługiele - Dziadówek - Kłajpeda - Kłajpedka
- 55,7 km [Pobłędzie - Skajzgiry - Żytkiejmy].
Szlak wiążący Wigierski Park Narodowy poprzez jeziora
huciańskie i okolice Kaletnika z doliną Szelmentki,
Bramą Jeleniewską, Suwalskim Parkiem Krajobrazowy do
Mazur Garbatych, siedziby Parku Krajobrazowego Puszczy
Rominckiej. Bardzo urozmaicony, mający fragmentami cechę
górskich ścieżek, z licznymi jeziorami (Krzywe, Czarne,
Suchar II, Koleśne, Samle, Gałęziste, Kaletnik, Leszczewo,
Udrynek, Sumowo, Krejwelek, Okrągłe, Perty, Kojle, Dziadówek,
Pobłędzie Małe.
Trasa: Mierkinie - Stołupianka - Wersele - Prawy Las
- Maciejowięta - Nowa Przerośl - Przerośl - Czarne (24,8
km).
Interesujący szlak dawnym torowiskiem wiążący kotlinę
jeziora Hańczy (a tym samym Suwalski Park Krajobrazowy)
z fragmentem Mazur Garbatych (doliną Błędzianki), a
następnie z północną częścią Pojezierza Zachodniosuwalskiego
z zabytkowym dawnym miastem Przerośl, mający niemal
górski charakter.
Trasa: Malesowizna - Turtul - Szeszupka - Rez. "Głazowisko
Rutka" - Targowisko - Jeglówek - Czajewszczyzna
Szlak łączący okolice źródeł Szeszupy z Górą Zamkową
działem wodnym Czarnej Hańczy i Szeszupy pozwalający
poznać kemy wodziłkowskie, głazowisko Rutka i "cyrk
lodowcowy" jeziorka Linówek, zespół jezior szurpilskich.
Szlaki mniejsze (łącznikowe)
Czarny: Dziadówek - Sześciowłóki (2
km).
Łącznik wzdłuż rozciągniętej doliny z bogactwem ozowych
wzgórz szlaku żółtego (Krzywe - Żytkiejmy), zakończenia
czerwonego (Prudziszki - Dziadówek) z czerwonym "gigantem"(Jastrzębna
PKP - Sejny - Rakówek).
Czarny: Mierkinie - Stara Hańcza (1,6
km).
Łącznik pozwalający połączyć szlak niebieski (Prudziszki
- Smolniki) z zielonym (Mierkinie - Czarne), prowadzi
do ruin dworu w Starej Hańczy nad najgłębszym jeziorem
w Polsce (pozostałość parku krajobrazowego, tryskające
źródła, dobre kąpielisko).
Czarny: Błaskowizna - Łopuchowo (4
km).
Łącznik pomiędzy szlakiem niebieskim (Prudziszki - Smolniki)
z czerwonym (Prudziszki-Dziadówek) oraz zielonym (Suwałki
- Rutka-Tartak). Pozwala poznać Rezerwat "Głazowisko
Łopuchowo" pomiędzy jeziorem Hańcza a doliną Szeszupy
(jeziorem Kamenduł).
Czarny: Wodziki - Góra Zamkowa (3,5
km).
Łącznik wyżej wymienionych szlaków czerwonego i niebieskiego,
zielonego z żółtym (Malesowizna - Czajewszczyzna) i
ścieżką dydaktyczną wokół jeziora Szurpiły. Po drodze
rozległe widoki na pradolinę Szeszupy.
Czarny: Gulbieniszki - Wiżajny (20,2
km).
Gulbieniszki - jezioro Udziejek - Udziejek Dolny - Kojle
- Smolniki - Bondziszki - Poplin - Marianka - Rogożajny
Małe - Wiżajny
Długi łącznik wiążący szlaki Suwalskiego Parku Krajobrazowego
z jego otuliną do "polskiego bieguna zimna".
Idzie od Góry Cisowej przez Zagłębienie Szeszupy, garbem
lasu Tabaczyzna do wyjątkowo atrakcyjnych Smolnik, skąd
doprowadza nad uroczą "górską" dolinę Marianki,
a stąd na wysoczyznę Wiżajn.
Zielony: Sadzawki -Wiżajny (33,2 km).
Sadzawki - Budzisko - Majdan - Postawelek - Kupowo -
Kupowo Folwark -Smolnica - Poszeszupie - Wingrany -
Michałówka - Ejszeryszki - Maszutkinie -Skombobole -
Sudawskie - Laskowskie - Wiżajny.
Mało znany, a niezwykły krajobrazowo szlak prowadzący
dolinami Szelmentki (m.in. kanion tej rzeki), Szeszupy
i Wigry poprzez Góry Sudawskie do Wiżajn. Także odpowiedni
dla zaprawionych rowerzystów górskich.
Czarny: Szypliszki - Postawelek (6,6
km).
Szlak łącznikowy ułatwiający poznanie doliny Szelmentki,
poprzez las wyprowadzający nad jezioro Iłgiel, odchodzący
od dogodnego dojazdu PKS do szlaku zielonego.
Szlaki lokalne suwalsko - wigierskie
Obszar nasycony ośrodkami wczasowymi, kwaterami agroturystycznymi,
polami namiotowymi, biwakowiskami z licznymi placówkami
gastronomicznymi.
Trasa: Dworzec PKP Suwałki - Mała Huta
- jez. Krzywe - Jez. Koleśne - Jez. Czarne - Krzywe
- Sobolewo - Gawrych Ruda - jezioro Staw - Płociczno
- Walne - Ateny - jez. Blizno - Upustek - Danowskie
Trasa stanowi połączenie szlaków północnosuwalskich
z wigierskimi i augustowskimi. Z pagórkowatego terenu
północnego krańca Równiny Augustowskiej przechodzi do
płaszczyzny piaszczystej w jej środkowej części nad
jeziora rynny Bliznej. Poznaje się rozmaite zbiorowiska
leśne Puszczy Augustowskiej, misy jezior huciańskich
i okołowigierskich oraz dolinę Czarnej Hańczy ze stanowiskami
rzadkich roślin. Duże fragmenty nadają się na trasy
narciarskie, niemal całość na wycieczkę rowerową. Po
drodze możliwość noclegu w kwaterach agroturystycznych
i polach biwakowych nad Wigrami i w rejonie Aten - Danowskich.
Trasa: Krzywe - Leszczewek - jez. Leszczewek
- Stary Folwark.
Nazwany na cześć wybitnego biologa, żyjącego w latach
1880-1945, który należał do organizatorów i długo kierował
Stacją Hydrobiologiczną w Starym Folwarku, placówką
mającą nieprzeceniony dorobek naukowy. Łączy nawiązującą
do jego tradycji siedzibę współczesnego ośrodka badawczego
przy zarządzie Wigierskiego Parku Narodowego z miejscem
jego działalności. Poznaje się po drodze rozmaite zbiorowiska
leśne, jezioro Wigry i Leszczewek
Trasa: Stary Folwark - Tartak - Magdalenowo
- Wigry - Czerwony Folwark - Rosochaty Róg -Mikołajewo
- Ur. Piaski - Czerwony Krzyż - Jastrzęby - Zakąty -
Krusznik - Bryzgiel - Ur. Powały - Gawrych Ruda - Słupie
- obszar ochronny Czarna Hańcza - Cimochowizna - Leszczewek
- Stary Folwark.
Poświęcony pamięci pierwszego i najbardziej aktywnego
z powojennych przewodników suwalskich i działaczy PTTK
Antoniego Patli (1898-1977). Odsłania niemal wszystkie
uroki perły suwalskich jezior i otaczających mniejszych
jeziorek [Omołówek, Postaw, Klonek, Krusznik, Mulaczysko,
Czarne (bryzglowskie), Czarne (gawrychrudzkie), Okrągłe,
Długie, Muliczne, Leszczewek] z zespołem pokamedulskim,
po drodze panoramy widokowe, z form terenu liczne moreny,
kemy, akumulacyjne terasy rzeczne, zagłębienia wytopiskowe.
Na dość znacznym odcinku przechodzi wzdłuż granicy postoju
czoła lądolodu stadiału pomorskiego zlodowacenia Wisły.
Ułatwia kontakt z fascynującą przyrodą, z roślinami
chronionymi i zwierzętami.
Trasa: Ur. Węgzał w ok. Mikołajewa
- Maćkowa Ruda - Wysoki Most - Karolin - Wierśnie -
Giby - Pomorze - Posejnele - Grudziewszczyzna - Sejny.
Szlak wiążący szlaki nadwigierskie z Sejneńszczyzną,
nazwany przez jego projektanta "szlakiem dziesięciu
jezior" (grupy gibiańskiej i berżnickiej). Dość
urozmaicony. Biegnie przez piękne połacie lasu wschodniej
części Wigierskiego Parku Narodowego i innych borów
Puszczy Augustowskiej, potem otwartymi obszarami morenowymi
(moren czołowych, dennych, pagórków kemowych, ozów).
Spotyka się po drodze ślady kultury Rosjan staroobrzędowców,
urokliwe kapliczki i krzyże, a w Sejnach wysokiej klasy
zabytki, poznaje się także pamiątki narodowej martyrologii.
Poza obszarem WPN miejsca biwakowe znajdują się w Wysokim
Moście (stanica wodna PTTK), Karolinie, Gibach, Posejnelach,
w okolicach Berżnik. Tą trasą można nawiązać kontakt
ze szlakiem czerwonym gigantem idącym z Gib na południe
w okolice Augustowa, z Sejn - na północ i zachód z Gołdapią,
wzdłuż granic z Litwą i Rosją.
Szlak spacerowy, bardzo atrakcyjny ze względu na sprzężenie
ze ścieżką dydaktyczną przyrodniczą "Suchary".
Pozwala na poznanie krajobrazu morenowego i niewielkie
jeziorka typu dystroficznego oraz żeremia i żerowiska
bobrów.
Szlaki krótsze (łącznikowe)
Szlak czarny: Płociczno PKP - Płociczno
(2,6 km).
Jeden z krótszych szlaków łącznikowych pozwalający przybyszom
z głębi kraju ominąć centrum Suwałk i szybciej dojść
do południowych szlaków wigierskich (niebieskiego Suwałki
- Danowskie i zielonego Szypliszki - Postawelek).
Czerwony: Wysoki Most - Wysoki Most
(13 km).
Krótki szlak pozwalający na urozmaicenie ww. szlaku
niebieskiego Uroczysko Węgzał - Sejny) i poznanie najpiękniejszych
fragmentów środkowego biegu Czarnej Hańczy. Łaczy się
także w Sernetkach ze szlakiem żółtym, dążącym do szlaków
augustowskich. Po drodze przykłady ludowego budownictwa
ludowego.
Czarny: Wysoki Most - Dziewiętnasty
Kilometr (2,7 km).
Szlak łącznikowy skracający dojście do szlaku czerwonego
(Wysoki Most - Wysoki Most) i żółtego (Augustów - Mikaszówka),
poza rezerwatem "Studziany Las". Przeznaczony
raczej dla rekreacyjnej turystyki masowej, prowadzi
do popularnego miejsca piknikowego.
Czerwony: Krusznik - Danowskie (8,5
km)
Krusznik - leśniczówka Krusznik - Monkinie - Danowskie.
Szlak pozwalający połączyć szlaki wigierskie z augustowskimi
do jezior Blizno i Blizienko. Pozwala zapoznać się z
ładnymi partiami lasu (stanowisko głuszca) i ciekawymi
przykładami budownictwa drewnianego z kościołem w Monkiniach.
Czarny: Sobolewo I - Kładka na Czarnej
Hańczy w Obszarze Chronionym "Czarna Hańcza"
(1,7 km).
Czarny: Sobolewo II - Kładka na Czarnej
Hańczy w Obszarze Chronionym "Czarna Hańcza"
(1,5 km)
Najkrótsze łączniki pozwalające dojść do szlaku zielonego
(Szypliszki - Postawelek) z przystanków MPK.
Szlaki lokalne sejneńskie
Trasa: Dworczysko - Sztabinki - Krasnogruda
- Dusznica - Hołny Mejera (przejście graniczne Ogrodniki).
Łącznik wiążący szlak czerwony gigant (Jastrzębna PKP
- Sejny - Rakówek) z przejściem granicznym w Ogrodnikach,
jako fragment włączony do Europejskiego Szlaku Dalekobieżnego
E -11. Po drodze panoramy na jeziora Pirczis, Sztabinki,
Dubelnik, Gaładuś, Hołny. Spotyka się ślady staroobrzędowców
(cmentarz), miejsce związane z pobytami wybitnego poety
Czesława Miłosza.
Trasa: Aleksiejówka - Posejnele - Kukle
- Zelwa.
Szlak łącznikowy wiążący szlaki suwalsko - wigierskie,
przechodzące przez Sejneńszczyznę, z augustowskimi,
konkretnie niebieski: Ur.Węgzał - Sejny (Uroczysko Węgzał
- Sejny) z czerwonym gigantem (Jastrzębna PKP - Sejny
- Rakówek): Jastrzębna PKP - Sejny - Gołdap. Zapoznaje
z malowniczymi okolicami jeziora Pomorze i jeziora Kunis.
Szlaki lokalne augustowskie
Trasa: Augustów - Białobrzegi - Necki
Borek - Netta I - Bargłów Dworny - Bargłów Kościelny
-Rozalin - Pomiany - Łabętnik - Reszki - Kukowo [opuszczenie
granic Suwalszczyzny] -[PGR Borzymy - Ełk].
Szlak wiążący Augustów - najpopularniejszą miejscowość
turystyczną na Suwalszczyźnie ze stolicą Mazur Wschodnich
- Ełkiem, a tym samym Równinę Augustowską z Pojezierzem
Ełckim. Biegnie początkowo wzdłuż Kanału Augustowskiego,
potem głównie w terenie odkrytym poprzez Wzgórza Milewsko-Bargłowskie
(morenę denną), podziwia się interesujące formy wytopiskowe
martwego lodu w rejonie Łabętnika, Reszek i Kukowa.
Po drodze interesujące przykłady budownictwa ludowego
i tradycji historycznych drobnoszlacheckich.
Trasa: Danowskie - Kopanica -Tobołowo
- przysiółek Podserski Las - Serski Las - Serwy - Sucha
Rzeczka.
Szlak łączący wezeł szlaków Danowskie (32 wigierski
czerwony z Krusznika i 21 niebieski z Suwałk, 4 żółty
z Augustowa do Mikaszówki) ze strefą Kanału Augustowskiego
(6 szlak zielony Augustów-Mikaszówka). Wędruje bezpośrednio
nad jeziorami Blizno, Tobołowo, Serwy. Po drodze znajdują
się miejsca pamięci narodowej. W pobliżu dobra baza
noclegowa i gastronomiczna.
Trasa: Mikaszówka - śluza Sosnówek
- śluza Tartak - śluza Kudrynki - Rudawka - śluza Kurzyniec
- Wołkusz - Bohatery Leśne Nowe - Bartniki - Starożyńce
- Rubcowo.
Szlak wytyczony przez harcerzy warszawskich poprzez
ciekawe miejsca historyczne i stanowiska biologiczne
(botaniczne), wzdłuż wschodniej części Kanału Augustowskiego,
z Puszczy Augustowskiej wychodzi na otwartą przestrzeń
północnego szpicu Wzgórz Sokólskich z kotliną "górską"
w Starożyńcach, nad dolinę Wołkuszanki cofa się do puszczańskiej
osady Rubcowo. Po drodze m.in. schrony bojowe "linii
Mołotowa", ciekawe zabudowania wiejskie, kapliczki
i krzyże drewniane. Baza noclegowa i sklepy wyłącznie
w Mikaszówce i Rudawce.
Przez teren powiatu augustowskiego przechodzą ponadto
fragmentarycznie (na krótkich odcinkach) lokalne trasy
wychodzące i dążące poza jego terytorium (znakowane
przez białostocki oddział PTTK):
Niebieski: Lipsk - Dolistowo Stare.
Lipsk (rynek) - [Jałowo - Kamienna Stara - Żakle -Rudkowszczyzna-]-
Jagłowo - Dębowo - Jasionowo - [Dolistowo Stare] - 60,3
km.
Wzdłuż doliny Biebrzy. Po drodze liczne przykłady ciekawego
budownictwa drewnianego. Wzdłuż trasy pola namiotowe
leśne i prywatne oraz gospodarstwa agroturystyczne.
Żółty: Tama - Nowy Świat w Rez. Grzędy.
[Tama (PKS) - Kuligi - Orzechówka]- Tajenko - Polkowo
- Jasionowo - Kopytkowo - ["Nowy Świat"] -
38,5 km.
Trudna trasa pozwalająca poznać niesłychanie urozmaicone
pod względem biotopów Czerwone Bagno. Przez terytorium
powiatu augustowskiego przebiega środkowy odcinek szlaku.
Tu właśnie w Dębowie i Kopytkowie, a także na końcu
szlaku znajdują się miejsca noclegowe (prywatne pola
namiotowe, gospodarstwo agroturystyczne, "domek
myśliwski" z wieżą widokową.