|
 |
| Szlaki
turystyczne |
|
|
|
| |
Newsletter
Wprowadź adres e-mail |
| |
|
 |
aby
otrzymywać informacje o najbliższych imprezach w regionie
Suwalszczyzny.
adres e-mail |
|
|
| Atrakcje |
 |
 |
Kanał
Augustowski należy do najbardziej cennych i popularnych zabytków
polskiej kultury technicznej. Jest kanałem żeglownym, podziałowym,
który łączy dopływ Narwi i Biebrzę z Niemnem. Wykorzystuje obniżenie
rynnowe, tworzące pasmo jezior augustowskich oraz doliny rzek
- Netty i Czarnej Hańczy. Ma długość 101,3 km, a w Polsce 80
km - z czego 77,5 utrzymanych w stanie pełnej spławności.
Połączenie wodne Wisły z Niemnem stało się konieczne z powodu
restrykcji gospodarczych zamykających dostęp dla handlu polskiego
do Bałtyku. Z inicjatywą stworzenia takiego połączenia wyszedł
minister skarbu - Franciszek Ksawery Drucki-Lubecki w 1822 r.
Projekt obejmował okrężną arterię wodną, omijającą pruskie terytoria,
łączącą centrum Kongresówki z portami łotewskimi. Dwie niezależne
ekipy badawcze, wysłane w teren dokonały potrzebnych pomiarów
i realności wykonania tego projektu. Na ich podstawie w maju
1824 roku car Aleksander I podjął decyzję o rozpoczęciu budowy
kanału przez stronę polską. Do 1831 roku budową zajmowały się
struktury wojskowe podległe dyrektorowi Korpusu Inżynierów.
Po klęsce powstania inwestycję przejęła instancja cywilna -
Zarząd Komunikacji Lądowych i Wodnych. Koszt kanału przekroczył
czternaście milionów ówczesnych złotych polskich.
Z budową kanału związana jest plejada najlepszych
w tym czasie polskich inżynierów. Między innymi generała Prądzyńskiego,
generała Chrzanowskiego, podpułkownika P. Lelewela, A. Szultza,
W.Kolberga, J.Spornego, K. Kołodki oraz innych.
Kanał
Augustowski pomimo tak wspaniałych planów nie został ukończony
i stracił swą rangę. Stało się tak z powodu wycofania Prus
z wojny celnej w 1825 r., a także rozwinięcia sieci połączeń
kolejowych. Stał się za to trasą lokalną, służącą do spławu
drewna. Ponieważ miał podrzędne znaczenia, prowadzono tylko
nikłe modernizacje i ulepszenia. Dlatego też przetrwał do
czasów współczesnych w prawie niezmienionej formie.
Ogólnie
szacując na linię wodną kanału składa się 44,85 km sztucznych
przekopów, 35,05 km uregulowanych koryt rzecznych i 21,3 km
jezior.
Kanał Augustowski posiada 18 śluz murowanych i 23 upusty,
z czego 14 śluz znajdujących się w granicach Polski i aż dziewięć
posiadających oryginalną konstrukcję XIX - wieczną. Kanał
Augustowski pokonuje ogółem różnicę poziomów równą: 54,04
m. Jego zapotrzebowanie na wodę zaspokaja jezioro Serwy.
Kanał
Augustowski stał się częścią wyjątkowo malowniczego i łatwego
szlaku wodnego Czarnej Hańczy. Organizatorzy turystyki proponują
dziesięcio- lub czternastodniowe spływy z noclegami na polach
namiotowych lub stanicach wodnych. Szczegóły dotyczące szlaków
kajakowych na stronie szlaki turystyczne.
| Śluzy |
|
ŚLUZA PRZEWIĘŹ |
ŚLUZA SWOBODA |
ŚLUZA GORCZYCA |
ŚLUZA PANIEWO |
Jest
to konstrukcja oryginalna z lat 1826-1827, łącząca jezioro
Białe ze Studzienicznym. Od przebudowy zmieniła jedynie
partię licową i domek śluzowego z 1825 r. zamieniono na
obszerny murowany dworek.
Śluza jest usytuowana na 140-metrowym kanaliku i jej długość
użytkowa wynosi 46,17 m, a szerokość 5,96 m. Spad jej
jest niewielki - 86 cm, a czas śluzowania względnie krótki
- 11 minut.
Jej głównym budowniczym był August Szultz, jeden z najgłośniejszych
inżynierów polskich. Po powstaniu listopadowym, na emigracji
- agent polityczny demokratów na Bliskim Wschodzie. Po
przejściu na mahometanizm i przyjęciu nazwiska Jussuf-aga
doradca rady przybocznej paszy egipskiego. |
Śluzę
wybudował w latach 1826-1827 Jan Paweł Lelewel - brat
historyka Joahima Lelewela. Obiekt jest autentykiem, ale
oszpeconym modernizacjami dokonanymi w latach 1964-4966.
Wstawiono wówczas stalowe wrota, poruszane ręcznymi i
korbowymi mechanizmami, oraz betonowe awanporty (baseny
wodne przed wejściem do śluzy), oraz podłogę. Póżniej
jeszcze dodano betonowy, łukowy mostek. Rozwiązania te
jednak nie sprawdziły sie w praktyce. Jeden z operatorów
śluzy zrezygnował z systemu korbowego i wprowadził dyszle,
którymi otwiera się ciężkie podwoje.
Komora przy stanach normalnych wody pozwala pokonać różnicę
poziomów wynoszącą 1,70 m. Długość użytkowa śluzy to 45,77
m,a szerokość 5,95 m.
|
Śluza
została wybudowana przez kapitana Sztabu Głównego Jerzego
Arnolda w 1828 roku. Śluza została uszkodzona w roku 1831,
gdy przy moście starli się polscy krakusi Szarkowskiego
z wojskami rosyjskimi płka Annenkowa. Poważne dewastacje
przyniosła także I wojna światowa - efektem trafienia
pociskiem artyleryjskim jest brak tablicy ku czci głównego
budowniczego śluzy. Drewniane wrota zostały spalone podczas
dywersji w 1944 dokonanej przez partyzantów AK. Później
przez pewien czas nad śluzą przebiegała linia frontu.
Wszystko to doporowadziło do trwałych uszkodzeń obiektu.
Został oddany do gruntownego remontu w latach 1947-1948.
Śluza pomimo tego zachowała pierwotna konstrukcję. Nowa
jest jedynie licówka i fragmenty ścian. Jej długość użytkowa
to 43,23 m, szerokość - 5,95 m. Posiada duży spadek -
2,81 m. Śluzowanie trwa 18 minut. |
Śluza
Paniewo składa się z dwóch komór i ma imponujące rozmiary
- długość użytkowa - 44,41 i 43,64 m, szerokość ok. 5,94
m. Pokonuje znaczny spadek poziomu - 6,29 m - stąd koniecznośc
budowy dwóch komór. Wyskość ścian śluzy przekracza 10
m.
Śluza została wybudowana w 1826-1828 r. przez porucznika
inżynierów Michała Horiana, cenionego specjalistę od hydrotechniki
i kolejnictwa.
Dzięki ogromnemu parciu wody na budowlę, śluzę trzeba
było remontowac już przed pierwszą wojną światową. Poprawiono
ją wtedy. Niestety uległa zniszczeniu podczas udanej akcji
partyzantów w 1944 r. (wysadzenie wrót i krawędzi głów
i przedkomórków). Również działania frontowe nie oszczędziły
śluzy - z powodu tąpnięć nastąpiła silniejsza filtracja
wód podskórnych.
Po wojnie wyremontowano śluzę. Niestety w niezbyt udany
sposób. Błędy budowlane spowodowały przechył murów i pogłębienie
pustych przestrzeni. Nie udała sie próba ratowania zabytku
zastrzykami betonowymi. Nieudolnym pomysłem była także
decyzja o rozbiórce pierwotnej śluzy w 1973 r., którą
przyspieszono użyciem materiałów wybuchowych. W końcu
jednak śluzę odbudowano z wykorzystaniem nowoczesnych
metod i materiałów budowlanych, zachowując jednak jej
zabytkowy charakter. |
|
|
